Rozwojowi turystyki sprzyjają walory historyczne. Kilka miejscowości na terenie powiatu należy do najstarszych na wschodnim Mazowszu, np. Latowicz otrzymał prawa miejskie w 1420 roku, Mińsk w 1421 roku, Kuflew w 1521 r., Stanislawow w 1523r., Siennica w 1526r., Dobre w 1530r. Wiele miejscowości posiada długą i bogatą historię, o czym dziś przypominają liczne zabytki kultury materialnej.

Do najcenniejszych zabytków w Mińsku Mazowieckim należą: XVI wieczny kościół katolicki p.w. Narodzenia NMP, który został wzniesiony z fundacji rodziny Mińskich, Pałac barokowo-klasycystyczny z początku XVII wieku położony w pięknym parku krajobrazowym, budynek murowany zbudowany według projektu architekta Henryka Marconiego w latach 1847-53., usytuowany przy pl. Kilińskiego, w którym mieściło się dawne starostwo a obecnie budynek jest siedzibą Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, budynek poczty wzniesiony w okresie budowy traktu brzeskiego na początku XIX w. w stylu klasycystycznym. Ciekawymi obiektami objętymi ochroną konserwatorską są: budynek szkolny z I połowy XIX wieku, w którym obecnie mieści się Związek Nauczycielstwa Polskiego oraz Klub Nauczyciela oraz murowany Kościół Mariawitów z początku XX wieku w stylu neogotyckim.

Na terenie gminy Mińsk Mazowiecki występują także ciekawe i cenne obiekty takie jak: kościół rzymsko-katolicki p.w. Św. Antoniego Padewskiego w Ignacowie, wykonany w latach 1898-1902 według projektu Stanisława Adamczewskiego, budynek graniczący z kościołem w Ignacowie, w którym mieści się Specjalny Ośrodek Wychowawczy założony w 1895 roku oraz dwór w Mariance z XIX w. Zabytkami są dwór w Starej Niedziałce z XIX w. wraz z przylegającym do niego parkiem oraz zespół dworski w Janowie z malowniczym parkiem z 1914 r.

Gmina Mrozy może poszczycić się wieloma cennymi obiektami: dworek murowany z XIX w., pomnik Św. Antoniego z 1864 r., figurka barokowa Św. Jana Nepomucena, dzwonnica z XVIII w., plebania z początku XIX w. i organistówka z XIX w. w Kuflewie, kościół p.w. Św. Wojciecha wzniesiony w XVIII w. oraz drewniana dzwonnica z XVIII w. i mauzoleum Floriana Cieszkowskiego z XVIII w. w Jeruzalu, dworek w Łukowcu z początku XIX w., drewniana kapliczka w Woli Rafałowskiej pochodząca z 1851 r. Do najciekawszych obiektów w gminie Jakubów można zaliczyć: zespół sakralny p.w. Św. Anny w Jakubowie, zespół sakralny parafii mariawickiej w Wiśniewie oraz drewniany młyn wodny z 1924 r. w Woli Polskiej. W Cegłowie najstarszym zabytkiem jest kościół katolicki p.w. Św. Jana Chrzciciela z XVI w. w stylu gotyckim, częściowo przebudowany w XVII wieku. W jego wnętrzu mieści się gotycki, drewniany ołtarz mistrza Lazarusa ( ze szkoły Wita Stwosza ). Nieopodal kościoła stoi zabytkowa dzwonnica z XVIII wieku. Drugim kościołem w stylu neogotyckim z 1906 roku jest w Cegłowie kościół parafialny Starokatolickiego Kościoła Mariawitów gdzie obecnie mieści się jedna z większych parafii tego wyznania na Mazowszu. Natomiast na terenie gminy Cegłów w miejscowości Mienia znajduje się Dom Pomocy Społecznej Św. Józefa, który mieści się w zabytkowym budynku dawnego szpitala z 1809 roku. W miejscowości Kiczki w tejże gminie można podziwiać XVIII wieczny, drewniany kościół katolicki p.w. Św. Anny oraz XIX wieczny dwór otoczony pięknym parkiem.

W miejscowości Dobre na szczególną uwagę zasługuje Kościół Rzymsko-Katolicki p.w. Św. Mikołaja. Został zbudowany w stylu gotyckim a konsekrowany w 1880 roku. Innym bardzo ciekawym obiektem jest muzeum Konstantego Laszczki wielkiego artysty-rzeźbiarza, mieszczące się w Gminnym Ośrodku Kultury w Dobrem. Zabytkami są także zespoły dworskie w Nowej Wsi, Piwkach Ruda- Pniewnik, Rudzienku i Kobylance oraz młyn wodny w Makówcu Małym. Gmina Siennica posiada wiele zabytków takich jak: Zespół sakralny - kościół rzymsko-katolicki i klasztor poreformatorski z XVIII wieku mieszczący się w samej Siennicy, w Żakowie jest dwór zXIX W. wraz z aleją dojazdową, w Pogorzeli jest dwór klasycystyczny wraz z parkiem z XVIII w., w Grzebowilku jest dwór z parkiem z XIX w., w Dłużewie położony jest Zespół dworsko-parkowy (dwór z 1901 roku natomiast park z I połowy XIX w.), w Bożej Woli w skład zespołu dworskiego wchodzi dwór murowany z połowy XIX w. oraz park dworski z XIX w., miejscowość Kąty Zdroje posiada zespół dworski z II połowy XIX w. w którego skład wchodzi dwór murowany oraz park z układem wodnym, natomiast w Starogrodzie jest park podworski założony w II połowie XIX wieku.

Do najciekawszych zabytków gminy i miasta Halinów należą: rzymsko-katolicki kościół z początku XIX w. położony w Okuniewie wraz z plebanią i kaplicą cmentarną, drewniana dzwonnica i murowana plebania w Długiej Kościelnej oraz zespół dworski w Okuniewie. Stanisławów posiada zabytkowy układ urbanistyczny rynku, ponadto zabytkami są: rzymsko-katolicki kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela i Stanisława Biskupa z początku XVI w., dzwonnica drewniana z XVIII w., plebania murowana z końca XIX w., zajazd murowany z początku XIX w., dwór drewniany z I połowy XIX w. wraz z parkiem. Natomiast w gminie Stanisławów znajdują się takie ciekawe obiekty jak: w Cisówce kapliczka murowana z 1943 r., w Lubominie kapliczka murowana z 1914 r., w Ładzyniu kapliczka murowana z 1905 r., w Łęce młyn wodny z początku XX w., w Pustelniku plebania murowana z początku XX w. oraz dom parafialny drewniany, w Szymankowszczyźnie czworak murowany z końca XIX w., w Wólce Wybranieckiej kapliczka murowana z przełomu XIX/XX w., w Zawiesiuchach dwór murowany z przełomu XIX/XX wieku.

W gminie Dębe Wielkie w miejscowości Olesin usytuowany jest zespół dworski z dworem murowanym, parkiem gdzie rosną stuletnie drzewa oraz kaplicą z połowy XIX w. położoną na wysepce stawu parkowego, w miejscowości Ruda znajduje się park podworski z połowy XIX w. założony w stylu angielskim, wkomponowany w malownicze rozlewiska, stawy i kanały wodne. W Dębem Wielkim obiektami zabytkowymi są: rzymsko-katolicki kościół parafialny z 1906 roku p.w. Świętych Piotra i Pawła zbudowany w stylu neogotyckim a zaprojektowany przez znakomitego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego oraz park dworski.

W gminie Latowicz występują następujące obiekty zabytkowe: w miejscowości Dębe Małe jest neorenesansowy murowany pałac z II połowy XIX w. z zabudowaniami folwarcznymi ogrodzony murem z przełomu XIX/XX w. oraz z dużym parkiem krajobrazowym, w miejscowości Waliska mieści się dwór murowany z II połowy XIX w. z zabytkowym parkiem z II połowy XIX w., w Oleksiance znajduje się murowany spichlerz z II połowy XIX w. wraz z zabytkowym parkiem dworskim z połowy XIX wieku, w Wielgolesie położony jest neorenesansowy murowany pałac z połowy XIX wieku, malowniczy park krajobrazowy z pierwszej połowy XIX w. z okazami starodrzewu , w Kamionce jest drewniany kościół Mariawitów z początku XX w. W Latowiczu mieści się kościół p.w. Św. Walentego i Św. Trójcy, zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1899-1911. W świątyni ciekawymi zabytkami sakralnymi są: barokowa chrzcielnica oraz obraz bizantyjsko-włoski Matki Bożej z Dzieciątkiem z II połowy XVII w. Kościół otoczony jest murem z początków XX w. a kapliczki będące nieopodal są z II połowy XIX w. Na terenie gminy występują liczne zabytkowe kapliczki, figury, krzyże przydrożne datowane od XIX w. do lat 40 XX wieku. W Kałuszynie na uwagę zasługują następujące obiekty: kościół rzymsko-katolicki p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, który został zbudowany w latach 1889-1897 zaprojektowany przez Józefa Dziekońskiego i murowany budynek plebanii z II połowy XIX w., murowana poczta z końca XIX w., budynek Ochotniczej Straży Pożarnej pochodzący z 1918 roku, budynek oberża - dawne koszary królewskie, kamieniczki położone przy ul.Warszawskiej pochodzące z przełomu XIX i XX w., figura Jezusa Dźwigającego Krzyż ustawiona w 1600 rocznicę wydania Edyktu Mediolańskiego. W mieście są usytuowane również pomniki: na cmentarzu parafialnym jest pomnik ku czci poległych żołnierzy I Dywizji Piechoty Legionów im. Józefa Piłsudskiego, natomiast przy ul. Warszawskiej stoi pomnik "Bojownikom o Niepodległość" odsłonięty 11 listopada 1938 roku w 20 rocznicę odzyskania niepodległości.

W gminie Kałuszyn występują także cenne obiekty jak: Zespół dworsko-parkowy w Sinołęce pochodzący z około 1830 r., zespół dworsko-folwarczny w Gołębiówce wybudowany w latach 1923-1927, park dworski w Gołębiówce założony na początku XX w., kapliczka ku czci Najświętszej Marii Panny z XIX w. w Olszewicach. Miasto Sulejówek jest związane z historią II Rzeczypospolitej oraz z osobą Marszałka Józefa Piłsudskiego, który zamieszkiwał w dworku "Milusin" w latach 1923-26. Obiektami zabytkowymi w Sulejówku jest zespól willowy w którego skład wchodzą: murowana willa "Milusin", zbudowana wg projektu archtekta Kazimierza Skórewicza z 1923 roku, budynek mieszkalny "Otrando" z początku XX w., budynek murowany - willa "Bzów" z początku XX w. oraz budynek mieszkalny "Dworek Siedziba" zbudowany w 1911 roku a rozbudowany w 1934.